شلم یکی از محبوبترین بازیهای کارتی در میان ایرانیان است که معمولاً بهصورت چهار نفره و تیمی انجام میشود. در این بازی، بازیکنان علاوه بر مهارت در بازیکردن کارتها، باید قدرت دست خود و همتیمیشان را نیز تخمین بزنند و در مرحلهای به نام مزایده، امتیازی را که فکر میکنند میتوانند به دست بیاورند اعلام کنند.
شلم از بعضی جهات به بازی حکم شباهت دارد. در هر دو بازی یک خال بهعنوان حکم تعیین میشود، بازیکنان باید خال بازیشده را رعایت کنند و هدف هر تیم بردن دستهای بیشتر و ارزشمندتر است. با این حال، تفاوت اصلی شلم با حکم در سیستم امتیازدهی و وجود مزایده است.
در بازی حکم، معمولاً تعداد دستهای بردهشده اهمیت دارد؛ اما در شلم، هر دست و برخی کارتهای خاص دارای امتیاز هستند. تیم برنده مزایده باید حداقل به امتیازی که اعلام کرده است برسد؛ در غیر این صورت، امتیاز منفی دریافت میکند. شلم در شهرها و جمعهای مختلف ایران با تفاوتهای جزئی بازی میشود. نسخهای که در این آموزش توضیح داده میشود، یکی از حالتهای رایج میان بازیکنان ایرانی، بهویژه در برخی شهرهای مرکزی مانند یزد است.
تعداد بازیکنان و نحوه تشکیل تیمها
شلم معمولاً با چهار بازیکن انجام میشود. بازیکنان به دو تیم دونفره تقسیم میشوند و همتیمیها روبهروی یکدیگر مینشینند.
- بازیکن اول و سوم در یک تیم هستند
- بازیکن دوم و چهارم در تیم مقابل قرار دارند
بازیکنان اجازه ندارند کارتهای خود را به همتیمیشان نشان دهند یا مستقیماً درباره کارتهایشان صحبت کنند. همکاری میان اعضای تیم باید تنها از طریق نوع بازی، کارتهای انداختهشده و تصمیمهای تاکتیکی انجام شود.
هدف بازی شلم
هدف اصلی هر تیم، جمعآوری امتیاز از طریق بردن دستها و گرفتن کارتهای ارزشمند است. در ابتدای هر دور، بازیکنان در مزایده شرکت میکنند. بازیکنی که بالاترین پیشنهاد را ثبت کند، برنده مزایده میشود. او خال حکم را تعیین میکند و تیمش موظف است حداقل به همان امتیازی برسد که در مزایده اعلام شده است.
برای مثال، اگر یک بازیکن عدد ۱۳۰ را اعلام کند و در نهایت برنده مزایده شود، تیم او باید در پایان آن دور حداقل ۱۳۰ امتیاز کسب کند. اگر تیم به امتیاز اعلامشده برسد، دور را با موفقیت پشت سر گذاشته است. اگر امتیاز تیم کمتر از عدد اعلامشده باشد، تیم اصطلاحاً میافتد ( سقوط) یا منفی میشود.
آشنایی با کارتهای بازی
ترتیب قدرت کارتها
در شلم بدون جوکر، ترتیب قدرت کارتهای هر خال از قویترین به ضعیفترین به شکل زیر است:
آس، شاه، بیبی، سرباز، ۱۰، ۹، ۸، ۷، ۶، ۵، ۴، ۳ و ۲
بنابراین آس قویترین کارت هر خال و کارت ۲ ضعیفترین کارت آن خال محسوب میشود. اگر یک خال بهعنوان حکم تعیین شده باشد، تمام کارتهای آن خال از کارتهای خالهای دیگر قویتر هستند. برای مثال، اگر خال دل حکم باشد، حتی کارت ۲ دل میتواند آس پیک را شکست دهد؛ البته به شرط آنکه بازیکن اجازه داشته باشد دل بازی کند و خال شروعشده را در دست نداشته باشد.
کارتهای امتیازی
همه کارتها امتیاز یکسانی ندارند. در شلم بدون جوکر، مجموع امتیازهای موجود در هر دور برابر با ۱۶۵ امتیاز است:
- چهار آس: مجموعاً ۴۰ امتیاز
- چهار کارت ۱۰: مجموعاً ۴۰ امتیاز
- چهار کارت ۵: مجموعاً ۲۰ امتیاز
- سیزده دست: مجموعاً ۶۵ امتیاز
۴۰ + ۴۰ + ۲۰ + ۶۵ = ۱۶۵ امتیاز
آموزش شلم بدون جوکر
تعداد کارتها
در شلم بدون جوکر از یک دسته کامل ۵۲ کارتی استفاده میشود. در ابتدای هر دور به هر بازیکن ۱۲ کارت داده میشود و چهار کارت باقیمانده بهصورت بسته در وسط قرار میگیرند (کیتی). این چهار کارت تا پایان مزایده مشخص نیستند. بازیکنی که مزایده را برنده شود، آنها را برمیدارد و به کارتهای دست خود اضافه میکند. سپس باید چهار کارت دلخواه خود را کنار بگذارد تا دوباره ۱۲ کارت در دست داشته باشد.
مزایده در شلم بدون جوکر
پس از پخش کارتها، مرحله مزایده آغاز میشود. در این مرحله، هر بازیکن با توجه به قدرت کارتهای خود، عددی را اعلام میکند که فکر میکند تیمش میتواند در پایان دور به آن برسد.
قانون مهم نفر اول: در نسخه بدون جوکر، نفر اول حتماً باید در مزایده شرکت کند و اجازه ندارد در شروع مزایده رد بدهد. یعنی بازیکنی که نوبت مزایده از او آغاز میشود، باید حداقل پیشنهاد مجاز را اعلام کند.
پس از پیشنهاد نفر اول، بازیکنان بعدی میتوانند عدد بالاتری از پیشنهاد فعلی اعلام کنند یا از مزایده کنار بروند و رد بدهند. هر پیشنهاد باید از پیشنهاد قبلی بیشتر باشد. بازیکنی که رد میدهد، دیگر در همان مزایده اجازه بازگشت و ثبت پیشنهاد جدید را ندارد. مزایده تا زمانی ادامه پیدا میکند که تنها یک بازیکن باقی بماند. آن بازیکن برنده مزایده است.
وظایف برنده مزایده
- چهار کارت بسته وسط را بردارد
- کارتها را بررسی کرده و به دست خود اضافه کند
- چهار کارت دلخواه را کنار بگذارد
- یکی از چهار خال را بهعنوان حکم انتخاب کند
- اولین دست بازی را آغاز کند
تیم برنده مزایده باید در پایان دور حداقل به عدد اعلامشده برسد.
شروع اولین دست
بازیکنی که مزایده را برنده شده و حکم را تعیین کرده است، شروعکننده اولین دست خواهد بود. اولین کارتی که او بازی میکند حتماً باید از خال حکم باشد. برای مثال، اگر بازیکن خال پیک را بهعنوان حکم انتخاب کرده باشد، باید بازی را با یکی از کارتهای پیک خود آغاز کند. شروع بازی با دل، خشت یا گشنیز در این حالت مجاز نیست. این قانون فقط درباره شروع اولین دست توسط برنده مزایده است. پس از آن، برنده هر دست میتواند دست بعدی را با هر کارت مجازی آغاز کند.
آموزش شلم با جوکر
تفاوت شلم با جوکر و بدون جوکر
در نسخه با جوکر، دو کارت جوکر به دسته ۵۲ کارتی اضافه میشوند و بازی با ۵۴ کارت انجام میشود. در ابتدای هر دور به هر بازیکن ۱۲ کارت داده میشود و شش کارت بهصورت بسته در وسط باقی میماند. برنده مزایده این شش کارت را برمیدارد و سپس شش کارت دلخواه را کنار میگذارد.
مهمترین تفاوتهای نسخه با جوکر:
- وجود دو کارت قدرتمند جوکر
- افزایش مجموع امتیاز دور از ۱۶۵ به ۲۰۰
- تفاوت در قانون رد دادن نفر اول در مزایده
- ممنوعبودن استفاده از جوکر برای شروع اولین دست توسط برنده مزایده
کارتهای جوکر
در بازی شلم با جوکر، دو جوکر وجود دارد: جوکر قرمز و جوکر مشکی.
جوکر قرمز قویترین کارت بازی است و از تمام کارتهای معمولی و جوکر مشکی قویتر است. این کارت ۲۰ امتیاز دارد. اگر جوکر قرمز در یک دست بازی شود، معمولاً هیچ کارت دیگری نمیتواند آن را شکست دهد.
جوکر مشکی دومین کارت قدرتمند بازی است. از همه کارتهای معمولی قویتر است اما از جوکر قرمز ضعیفتر است و ۱۵ امتیاز دارد. اگر در یک دست فقط جوکر مشکی بازی شود و جوکر قرمز وارد آن دست نشود، جوکر مشکی برنده دست خواهد بود.
مجموع امتیاز در شلم با جوکر
در نسخه بدون جوکر مجموع امتیاز دور ۱۶۵ است. در نسخه با جوکر، امتیاز دو جوکر نیز به بازی اضافه میشود: جوکر قرمز ۲۰ امتیاز و جوکر مشکی ۱۵ امتیاز. بنابراین مجموع امتیاز هر دور در شلم با جوکر برابر با ۲۰۰ امتیاز است.
مزایده در شلم با جوکر
در نسخه با جوکر، نفر اول برخلاف نسخه بدون جوکر میتواند رد بدهد. یعنی هیچ اجباری وجود ندارد که نفر اول حتماً مزایده را با یک عدد آغاز کند.
رد دادن سه بازیکن اول: اگر نفر اول، نفر دوم و نفر سوم همگی رد بدهند و هیچکدام پیشنهادی ثبت نکنند، کارتها جمع میشوند و دوباره بر میخورند. در این حالت، مزایده به نفر چهارم نمیرسد و او مجبور نیست عددی اعلام کند. این قانون از اجبار نفر چهارم به بازیکردن با یک دست ضعیف جلوگیری میکند. اگر هرکدام از سه بازیکن اول عددی اعلام کند، مزایده به شکل معمول ادامه پیدا میکند.
وظایف برنده مزایده در نسخه با جوکر
- شش کارت بسته وسط را بردارد
- کارتها را بررسی کرده و به دست خود اضافه کند
- شش کارت دلخواه را کنار بگذارد
- یکی از چهار خال را بهعنوان حکم انتخاب کند
- اولین دست بازی را آغاز کند
تیم برنده مزایده باید در پایان دور حداقل به عدد اعلامشده برسد. تنها تفاوت وظایف برنده مزایده در نسخه با جوکر نسبت به نسخه بدون جوکر، تعداد کارتهایی است که از وسط برمیدارد و کنار میگذارد — ۶ کارت به جای ۴ کارت.
شروع اولین دست در شلم با جوکر
در شلم با جوکر نیز بازیکنی که مزایده را برنده شده است، اولین دست بازی را آغاز میکند. او موظف است اولین کارت خود را از خال حکم بازی کند.
ممنوعیت شروع با جوکر: حتی اگر بازیکن برنده مزایده یک یا هر دو جوکر را در اختیار داشته باشد، اجازه ندارد برای شروع اولین دست از جوکر استفاده کند. شروع بازی با جوکر قرمز یا جوکر مشکی ممنوع است. اولین کارت حتماً باید یکی از کارتهای خال حکم باشد.
نحوه انجام دستها
پس از بازی اولین کارت، سایر بازیکنان بهترتیب و در جهت بازی، یک کارت روی میز قرار میدهند.
رعایت خال: بازیکنان باید خالی را که شروع شده است رعایت کنند. برای مثال، اگر بازیکن شروعکننده کارت دل بازی کند، تمام بازیکنانی که کارت دل دارند موظفاند دل بازی کنند.
نداشتن خال شروعشده: اگر بازیکن از خال شروعشده کارتی نداشته باشد، میتواند یکی از کارتهای حکم را بازی کند (بریدن)، کارت خال دیگری را دور بیندازد، و در نسخه با جوکر در شرایط مجاز از جوکر استفاده کند.
تعیین برنده هر دست
- اگر هیچکس حکم یا جوکر بازی نکرده باشد، بالاترین کارت از خالی که دست با آن شروع شده است برنده خواهد بود
- اگر یک یا چند کارت حکم بازی شده باشد، بالاترین حکم دست را میبرد
- در نسخه با جوکر: جوکر قرمز از همه کارتها قویتر است و جوکر مشکی از تمام کارتهای عادی قویتر است اما از جوکر قرمز شکست میخورد
بازیکنی که دست را میبرد، کارتهای آن دست را برای تیم خود جمع میکند و شروعکننده دست بعدی خواهد بود.
محاسبه امتیاز در پایان دور
پس از پایان تمام دستها، کارتهای گرفتهشده هر تیم شمارش میشوند:
- هر آس: ۱۰ امتیاز
- هر کارت ۱۰: ۱۰ امتیاز
- هر کارت ۵: ۵ امتیاز
- هر دست بردهشده: ۵ امتیاز
- جوکر قرمز در نسخه با جوکر: ۲۰ امتیاز
- جوکر مشکی در نسخه با جوکر: ۱۵ امتیاز
کارتهایی که برنده مزایده کنار گذاشته است نیز برای تیم او محاسبه میشوند.
موفقیت تیم برنده مزایده
اگر تیم برنده مزایده حداقل به عدد اعلامشده برسد، امتیاز واقعی خود را دریافت میکند. برای مثال، اگر تیم ۱۳۰ خوانده باشد و در پایان ۱۴۰ امتیاز گرفته باشد، امتیاز این تیم ۱۴۰ ثبت میشود. تیم مقابل نیز امتیازی را که از کارتها و دستهای خود کسب کرده است دریافت میکند.
نرسیدن به عدد اعلامشده (سقوط)
اگر تیم برنده مزایده نتواند به عددی که اعلام کرده است برسد (سقوط)، بهاندازه همان عدد منفی میشود. برای مثال، اگر بازیکن ۱۳۰ اعلام کرده باشد و تیم او فقط ۱۲۰ امتیاز گرفته باشد، تیم برنده مزایده ۱۳۰ امتیاز منفی دریافت میکند.
شلمکردن چیست؟
شلمکردن زمانی اتفاق میافتد که یک تیم تمام امتیازهای موجود در یک دور را به دست بیاورد و تیم مقابل هیچ امتیازی کسب نکند. در نسخه بدون جوکر، شلم به معنای گرفتن تمام ۱۶۵ امتیاز است. در نسخه با جوکر، شلم به معنای گرفتن تمام ۲۰۰ امتیاز بازی است. شلمکردن کار سادهای نیست و معمولاً زمانی رخ میدهد که یک بازیکن دست بسیار قدرتمندی داشته باشد و همتیمی او نیز کارتهای مناسبی در اختیار داشته باشد.
چگونه در مزایده عدد مناسبی انتخاب کنیم؟
مزایده یکی از مهمترین بخشهای شلم است. عوامل مختلفی در تعیین ارزش واقعی یک دست مؤثر هستند:
- تعداد کارتهای حکم احتمالی: داشتن تعداد زیادی کارت از یک خال میتواند نشان دهد که آن خال برای حکم مناسب است
- کارتهای بزرگ: آسها، شاهها و کارتهای بالای هر خال شانس بردن دست را افزایش میدهند. با این حال، یک آس تک ممکن است در برابر حکم حریف از بین برود
- کارتهای امتیازی: آس، ۱۰ و ۵ دارای امتیاز هستند. داشتن این کارتها بهتنهایی به معنای برد تضمینی نیست
- امکان خالیکردن یک خال: برنده مزایده پس از برداشتن کارتهای وسط میتواند تمام کارتهای یک خال ضعیف را کنار بگذارد و از آن خال خالی شود
- وجود جوکرها: در نسخه با جوکر، داشتن جوکر قرمز یا جوکر مشکی قدرت دست را بهشکل چشمگیری افزایش میدهد
نکات کاربردی برای بازی بهتر
- کارتهای امتیازی را بیدلیل بازی نکنید: آس، ۱۰ و ۵ امتیاز دارند. انداختن این کارتها در دستی که احتمال بردن آن کم است، امتیاز رایگان در اختیار حریف قرار میدهد
- به بازی همتیمی توجه کنید: از نوع کارتهایی که همتیمی بازی میکند میتوانید اطلاعات به دست بیاورید
- حکمها را مدیریت کنید: استفاده زودهنگام و بیدلیل از حکم ممکن است باعث شود در دستهای مهم حکم کافی نداشته باشید
- جوکر را برای دستهای مهم نگه دارید: در نسخه با جوکر، استفاده از جوکر برای گرفتن یک دست بدون امتیاز معمولاً انتخاب خوبی نیست
- جوکر قرمز و مشکی را درست زمانبندی کنید: اگر هر دو جوکر را در اختیار دارید، جوکر قرمز را برای دست حساستر نگه دارید
- کارتهای بازیشده را به خاطر بسپارید: آسها، کارتهای حکم، کارتهای ۱۰ و ۵ و جوکرها را به خاطر بسپارید
اشتباهات رایج بازیکنان تازهکار
- پیشنهاد بیش از حد بالا: داشتن چند کارت قوی به معنای تضمین امتیاز بالا نیست
- فراموشکردن خال بازیشده: بازیکنی که از خال شروعشده کارت دارد، موظف است همان خال را بازی کند
- مصرفکردن زودهنگام جوکر: جوکرها قویترین و در عین حال پرامتیازترین کارتهای بازی هستند
- کنارگذاشتن کارتهای نامناسب: برنده مزایده باید کارتهای اضافه را با دقت کنار بگذارد
- بیتوجهی به کارتهای امتیازی: ارزش دستها یکسان نیست. دستی که شامل چند آس، ۱۰، ۵ یا جوکر باشد بسیار مهمتر است
تفاوت شلم با حکم
شلم و حکم هر دو بازی تیمی و مبتنی بر خال حکم هستند، اما تفاوتهای مهمی دارند. سیستم امتیازدهی در شلم پیچیدهتر است و وجود مرحله مزایده آن را از حکم متمایز میکند. در حکم خبری از کارتهای امتیازی خاص نیست و برد هر دست صرفاً یک امتیاز دارد، در حالی که در شلم کارتهای آس، ۱۰ و ۵ امتیاز مجزا دارند. برای مطالعه عمیقتر درباره حکم، راهنمای کامل حکم را ببینید.
اصطلاحات مهم بازی شلم
- مزایده: مرحلهای که بازیکنان عدد موردنظر خود را اعلام میکنند و برای بهدستآوردن حق تعیین حکم رقابت میکنند
- برنده مزایده: بازیکنی که بالاترین پیشنهاد را ثبت کرده است
- حکم: خالی که از تمام خالهای دیگر قویتر است
- رد: انصراف از ادامه مزایده
- افتادن (سقوط): زمانی که تیم برنده مزایده به امتیاز اعلامشده نمیرسد و منفی میشود
- بریدن: زمانی که بازیکن خال شروعشده را ندارد و با بازیکردن حکم، دست را از حریف میگیرد
- شلم: گرفتن تمام امتیازهای یک دور توسط یک تیم
- دست: مجموع کارتهایی که در یک نوبت توسط چهار بازیکن بازی میشوند
سؤالات متداول
- شلم با چند نفر بازی میشود؟ نسخه رایج با چهار بازیکن و در قالب دو تیم دونفره
- مجموع امتیاز شلم بدون جوکر چقدر است؟ ۱۶۵ امتیاز
- مجموع امتیاز شلم با جوکر چقدر است؟ ۲۰۰ امتیاز
- جوکر قرمز چند امتیاز دارد؟ ۲۰ امتیاز
- جوکر مشکی چند امتیاز دارد؟ ۱۵ امتیاز
- آیا نفر اول میتواند در مزایده رد بدهد؟ در شلم بدون جوکر خیر، در شلم با جوکر بله
- اگر سه نفر اول در شلم با جوکر رد بدهند چه میشود؟ کارتها جمع شده و دوباره بر میخورند
- آیا میتوان بازی را با جوکر شروع کرد؟ خیر. اولین کارت حتماً باید از خال حکم باشد
جمعبندی
شلم یک بازی کارتی تیمی، رقابتی و استراتژیک است که موفقیت در آن فقط به داشتن کارتهای خوب وابسته نیست. بازیکنان باید قدرت دست خود را بهدرستی ارزیابی کنند، در مزایده تصمیم منطقی بگیرند، حکم مناسبی انتخاب کنند و با توجه به کارتهای بازیشده، حرکت حریفان و همتیمی خود را پیشبینی کنند.
در نسخه بدون جوکر، نفر اول حتماً باید مزایده را آغاز کند و حق رد دادن ندارد. در نسخه با جوکر، نفر اول میتواند رد بدهد و اگر سه بازیکن اول همگی رد بدهند، کارتها دوباره بر زده و پخش میشوند. در هر دو نسخه، برنده مزایده باید اولین دست را با یکی از کارتهای خال حکم شروع کند. در نسخه با جوکر نیز او اجازه ندارد برای شروع اولین دست از جوکر استفاده کند.
شناخت ارزش کارتها، مدیریت حکم، استفاده درست از جوکرها و توجه به کارتهای امتیازی، مهمترین عوامل موفقیت در بازی شلم هستند. با چند دور تمرین، بازیکنان میتوانند مزایدههای دقیقتری انجام دهند و از تصمیمهای پرریسک و اشتباه جلوگیری کنند. برای یک مسیر یادگیری قدمبهقدم، مسیر یادگیری شلم را دنبال کنید.
